แนวทางการเลือกเซ็นเซอร์ CO2 สำหรับระบบ IAQ และ Demand Controlled Ventilation

1. ความสำคัญของเซ็นเซอร์ CO2 ต่องาน IAQ และการประหยัดพลังงาน

ค่าความเข้มข้น CO2 เป็นดัชนีชี้วัดความหนาแน่นของผู้ใช้งานอาคาร การใช้ Demand Controlled Ventilation (DCV) ควบคู่กับ CO2 Sensor ช่วยลดการนำเข้าอากาศภายนอกที่เกินจำเป็นเมื่อคนน้อย ส่งผลให้ประหยัดพลังงานทำความเย็นในระบบ HVAC ได้อย่างมหาศาล

ระบบ DCV (Demand Controlled Ventilation) แก้ปัญหานี้โดยใช้ค่า CO2 จริงเป็นตัวสั่งงาน Motorized damper actuator BELIMO ให้เพิ่ม-ลดอัตราอากาศบริสุทธิ์ตามจำนวนคนจริง ผลคือประหยัดพลังงานของ AHU ได้อย่างมีนัยสำคัญในพื้นที่ที่ occupancy แกว่งสูง เช่น ห้องประชุม ห้องเรียน หอประชุม และยังเป็นข้อมูลประกอบการขอรับรองอาคารมาตรฐาน LEED และ WELL ด้วย

2. การประเมินค่าความเข้มข้น CO2 (ppm) ที่เหมาะสมตามมาตรฐานอาคาร

• 400-420 ppm — ระดับอากาศภายนอกโดยทั่วไป (baseline)
• < 800 ppm — ภายในอาคารที่ระบายอากาศดีมาก เหมาะเป็นเป้าหมายของอาคารคุณภาพสูง
• < 1,000 ppm — เกณฑ์ที่นิยมใช้เป็น setpoint ของระบบ DCV ตามแนวทางทั่วไป
• > 1,500 ppm — ผู้ใช้อาคารเริ่มง่วง อ่อนล้า สมาธิลดลง ควรเร่งอัตราระบายอากาศ

สินค้ารุ่น P-22RTM มาพร้อมฟังก์ชันแจ้งเตือนด้วย LED Traffic Light Function (TLF) เพื่อแสดงระดับปริมาณ CO2 แบบเรียลไทม์ ทำให้ผู้ใช้อาคารทราบระดับคุณภาพอากาศได้โดยตรง

3. ความแตกต่างระหว่างเทคโนโลยี NDIR Dual-channel และ Single-channel

เทคโนโลยีหลักคือ NDIR (Non-Dispersive Infrared) ซึ่งจุดตัดของคุณภาพเซ็นเซอร์ขึ้นอยู่กับความสามารถในการจัดการความคลาดเคลื่อน (Drift) ที่เกิดจากการใช้งานระยะยาว โดยแบบ Dual-channel จะมีประสิทธิภาพที่สูงกว่า

Single-channel + ABC

ใช้ช่องวัดเดียว แล้วชดเชย drift ด้วย ABC (Automatic Baseline Calibration) ซึ่งตั้งสมมุติฐานว่าห้องจะว่าง (ค่ากลับสู่ baseline ~400 ppm) เป็นระยะ เช่น ช่วงกลางคืน — เหมาะกับสำนักงานทั่วไป แต่ไม่เหมาะกับพื้นที่ที่มีคนตลอด 24 ชั่วโมง เพราะค่าฐานจะถูกรีเซ็ตผิด

Dual-channel (dual-beam)

เพิ่มช่องวัดอ้างอิงที่ไม่ไวต่อ CO2 ไว้เทียบความเข้มแสงตลอดเวลา จึงชดเชยการเสื่อมได้แบบเรียลไทม์โดยไม่ต้องพึ่งห้องว่าง คงความแม่นยำระยะยาว ลดรอบสอบเทียบ — นี่คือเทคโนโลยีที่ใช้ในตระกูล BELIMO P-22RTM (NDIR dual-channel CO2) เหมาะกับโรงพยาบาล โรงแรม อาคารควบคุมพิเศษ และทุกงานที่ความถูกต้องของ DCV มีผลตรงต่อค่าพลังงาน

4. คำแนะนำการติดตั้งเซ็นเซอร์ให้แม่นยำ

• ติดผนังภายในโซนที่ต้องการวัด ความสูง 1.1-1.7 ม. จากพื้น (ระดับลมหายใจขณะนั่ง-ยืน)
• ห่างจากประตู หน้าต่าง และหัวจ่ายลม เพื่อไม่ให้อากาศจากภายนอกหรือลม supply เจือจางค่าที่จุดวัด
• ไม่ติดจุดที่มีคนหายใจรดโดยตรง เช่น ข้างโต๊ะทำงานชิดผนัง — ค่าจะพุ่งเกินจริง
• ไม่ติดหลังเฟอร์นิเจอร์ ม่าน หรือซอกอับที่อากาศไม่หมุนเวียน
• งานหลายโซนขนาดใหญ่ ควรวัดทุกโซนแยกกัน หรืออย่างน้อยวางที่โซนที่ occupancy สูงสุดเป็นตัวแทน

5. การผนวกรวมสัญญาณเข้ากับระบบ BMS และ DDC

• Analog Output DC 0...10 V — ต่อเข้า AI ของ DDC ได้ทุกค่าย เป็นวิธีพื้นฐานที่สุด (รุ่น ...D ของตระกูล P-22RTM มี 3x AO สำหรับ CO2 / ความชื้น / อุณหภูมิ)
• Modbus RTU / BACnet MS/TP / MP-Bus — เดินบัสเส้นเดียวได้หลายค่าและหลายตัว พร้อมข้อมูลวินิจฉัย (รุ่น ...A เช่น P-22RTM-1U00A-2)
• NFC commissioning — ตั้งค่า address, ช่วงสัญญาณ และ setpoint ผ่านสมาร์ตโฟนด้วย Belimo Assistant App โดยไม่ต้องเปิดฝาเครื่อง
• Modbus TCP / BACnet/IP / MQTT / Cloud API — สำหรับงาน IAQ monitoring ระดับองค์กรด้วยตระกูล EXT-KA-SE ที่วัดครบ 6 พารามิเตอร์ (CO2, TVOC, PM2.5, PM10, ความชื้น, อุณหภูมิ) รองรับมาตรฐาน RESET, LEED, WELL

ฝั่งสั่งงานแดมเปอร์อากาศบริสุทธิ์ แนะนำอ่านต่อเรื่องการเลือกสัญญาณควบคุมที่บทความ เลือกสัญญาณควบคุม On/Off, Floating หรือ Modulating อย่างไร บนเว็บไซต์ Motorized damper actuator BELIMO ในเครือ

6. ตระกูลสินค้ายอดนิยม BELIMO กลุ่ม IAQ และ CO2

ดูสเปกครบทั้งกลุ่ม Room Units & Sensors 47 รุ่นพร้อมตัวกรองพารามิเตอร์ได้ที่ แคตตาล็อก BELIMO Room Units & Sensors

คำถามที่พบบ่อยด้าน IAQ และ CO2 Sensor