วิธีเลือกเซ็นเซอร์ CO2 สำหรับงาน IAQ และระบบ DCV ประหยัดพลังงาน

1. ทำไมเซ็นเซอร์ CO2 คือหัวใจของ IAQ และการประหยัดพลังงาน

ระดับ CO2 ภายในอาคารคือดัชนีทางอ้อมที่ดีที่สุดของ "ความหนาแน่นผู้ใช้งาน" และ "ความเพียงพอของอากาศบริสุทธิ์" — คนยิ่งมาก ค่า CO2 ยิ่งสะสมเร็ว ระบบปรับอากาศแบบดั้งเดิมจ่ายอากาศบริสุทธิ์คงที่ตามค่าออกแบบสูงสุด ซึ่งหมายความว่าช่วงที่ห้องมีคนน้อย ระบบยังคงเติมอากาศภายนอก (ที่ต้องเสียพลังงานปรับอุณหภูมิ) เกินจำเป็นตลอดเวลา

ระบบ DCV (Demand Controlled Ventilation) แก้ปัญหานี้โดยใช้ค่า CO2 จริงเป็นตัวสั่งงาน Motorized damper actuator BELIMO ให้เพิ่ม-ลดอัตราอากาศบริสุทธิ์ตามจำนวนคนจริง ผลคือประหยัดพลังงานของ AHU ได้อย่างมีนัยสำคัญในพื้นที่ที่ occupancy แกว่งสูง เช่น ห้องประชุม ห้องเรียน หอประชุม และยังเป็นข้อมูลประกอบการขอรับรองอาคารมาตรฐาน LEED และ WELL ด้วย

2. ค่า CO2 เป้าหมาย: อ่านค่า ppm ให้เป็น

• 400-420 ppm — ระดับอากาศภายนอกโดยทั่วไป (baseline)
• < 800 ppm — ภายในอาคารที่ระบายอากาศดีมาก เหมาะเป็นเป้าหมายของอาคารคุณภาพสูง
• < 1,000 ppm — เกณฑ์ที่นิยมใช้เป็น setpoint ของระบบ DCV ตามแนวทางทั่วไป
• > 1,500 ppm — ผู้ใช้อาคารเริ่มง่วง อ่อนล้า สมาธิลดลง ควรเร่งอัตราระบายอากาศ

จุดเด่นของรุ่น P-22RTM คือ LED Traffic Light Function (TLF) แสดงสถานะคุณภาพอากาศเป็นไฟเขียว-เหลือง-แดงที่ตัวเครื่อง ให้ผู้ใช้ห้องเห็นได้ทันทีโดยไม่ต้องเปิดระบบ BMS

3. NDIR dual-channel vs single-channel

เซ็นเซอร์ CO2 เชิงพาณิชย์เกือบทั้งหมดใช้หลักการ NDIR (Non-Dispersive Infrared) — วัดการดูดกลืนแสงอินฟราเรดของโมเลกุล CO2 จุดที่แยกเกรดสินค้าคือวิธีจัดการ "drift" จากการเสื่อมของแหล่งกำเนิดแสงตามอายุใช้งาน:

Single-channel + ABC

ใช้ช่องวัดเดียว แล้วชดเชย drift ด้วย ABC (Automatic Baseline Calibration) ซึ่งตั้งสมมุติฐานว่าห้องจะว่าง (ค่ากลับสู่ baseline ~400 ppm) เป็นระยะ เช่น ช่วงกลางคืน — เหมาะกับสำนักงานทั่วไป แต่ไม่เหมาะกับพื้นที่ที่มีคนตลอด 24 ชั่วโมง เพราะค่าฐานจะถูกรีเซ็ตผิด

Dual-channel (dual-beam)

เพิ่มช่องวัดอ้างอิงที่ไม่ไวต่อ CO2 ไว้เทียบความเข้มแสงตลอดเวลา จึงชดเชยการเสื่อมได้แบบเรียลไทม์โดยไม่ต้องพึ่งห้องว่าง คงความแม่นยำระยะยาว ลดรอบสอบเทียบ — นี่คือเทคโนโลยีที่ใช้ในตระกูล BELIMO P-22RTM (NDIR dual-channel CO2) เหมาะกับโรงพยาบาล โรงแรม อาคารควบคุมพิเศษ และทุกงานที่ความถูกต้องของ DCV มีผลตรงต่อค่าพลังงาน

4. ตำแหน่งติดตั้งที่ถูกต้อง

• ติดผนังภายในโซนที่ต้องการวัด ความสูง 1.1-1.7 ม. จากพื้น (ระดับลมหายใจขณะนั่ง-ยืน)
• ห่างจากประตู หน้าต่าง และหัวจ่ายลม เพื่อไม่ให้อากาศจากภายนอกหรือลม supply เจือจางค่าที่จุดวัด
• ไม่ติดจุดที่มีคนหายใจรดโดยตรง เช่น ข้างโต๊ะทำงานชิดผนัง — ค่าจะพุ่งเกินจริง
• ไม่ติดหลังเฟอร์นิเจอร์ ม่าน หรือซอกอับที่อากาศไม่หมุนเวียน
• งานหลายโซนขนาดใหญ่ ควรวัดทุกโซนแยกกัน หรืออย่างน้อยวางที่โซนที่ occupancy สูงสุดเป็นตัวแทน

5. การเชื่อมต่อ BMS และระบบ DCV

• Analog Output DC 0...10 V — ต่อเข้า AI ของ DDC ได้ทุกค่าย เป็นวิธีพื้นฐานที่สุด (รุ่น ...D ของตระกูล P-22RTM มี 3x AO สำหรับ CO2 / ความชื้น / อุณหภูมิ)
• Modbus RTU / BACnet MS/TP / MP-Bus — เดินบัสเส้นเดียวได้หลายค่าและหลายตัว พร้อมข้อมูลวินิจฉัย (รุ่น ...A เช่น P-22RTM-1U00A-2)
• NFC commissioning — ตั้งค่า address, ช่วงสัญญาณ และ setpoint ผ่านสมาร์ตโฟนด้วย Belimo Assistant App โดยไม่ต้องเปิดฝาเครื่อง
• Modbus TCP / BACnet/IP / MQTT / Cloud API — สำหรับงาน IAQ monitoring ระดับองค์กรด้วยตระกูล EXT-KA-SE ที่วัดครบ 6 พารามิเตอร์ (CO2, TVOC, PM2.5, PM10, ความชื้น, อุณหภูมิ) รองรับมาตรฐาน RESET, LEED, WELL

ฝั่งสั่งงานแดมเปอร์อากาศบริสุทธิ์ แนะนำอ่านต่อเรื่องการเลือกสัญญาณควบคุมที่บทความ เลือกสัญญาณควบคุม On/Off, Floating หรือ Modulating อย่างไร บนเว็บไซต์ Motorized damper actuator BELIMO ในเครือ

6. ตารางเทียบรุ่น BELIMO ที่มีเซ็นเซอร์ CO2

ดูสเปกครบทั้งกลุ่ม Room Units & Sensors 47 รุ่นพร้อมตัวกรองพารามิเตอร์ได้ที่ แคตตาล็อก BELIMO Room Units & Sensors

คำถามพบบ่อย (FAQ)